بكلام و أقوال متكلمين نظر ميكردند و كمتر در صدد اشكال و مراجعه بآراء متكلمان برآمده‌اند . قبل از ملا صدرا بين متصديان معرفت حقايق و محقّقان از أهل أفكار و انظار و آراء و متخصصان در علوم حقيقيه از عرفا و مشايخ صوفيه و فلاسفهء مشّاء و اشراق اختلاف‌نظر عميق وجود داشت و هريك از اين فرق باثبات طريقهء خود و نفى ممشاى ديگران ميپرداخت . ملا صدرا در هريك از طرق متكفل و متصدى بيان مسائل علمى ماهر و متخصص گرديد و بعد از آگاهى كامل در اين مشربها بتحقيق و تبيين معارف پرداخت . كثيرى از قواعد مشاء « 1 » را با براهين متعدد اثبات نمود و از اشكالات مخالفان اين طريقه جواب داد . و همچنين كثيرى از قواعد عقلي و كشفى را استوار نمود « 2 » . شيخ و اتباع أو بطور كلى منكر وجود برزخ و اشباح مثاليه‌اند و تا قبل از ملا صدرا جميع حكما بر اين معنى اتفاق داشته‌اند . ملا صدرا جميع ادلهء شيخ را مردود دانست و در مباحث عقل و معقولات و مبحث نفس تجرد خيال متصل و برزخ منفصل را اثبات نموده است . در اين كتاب نيز بطور صريح اين مسأله بيان خواهد

--> ( 1 ) - از قبيل تركب جسم از هيولى و صورت كه مورد مناقشهء حكماى اشراق بود و همچنين اثبات صورت نوعيه كه شيخ و ساير اتباع مشائيه آن را اثبات نموده‌اند و شيخ اشراق آن را مردود دانسته و خواجه در اين مسأله از شيخ اشراق تبعيت كرده است . سفر نفس أسفار چاپ گ 1282 ه ق ص 24 و جواهر و اعراض ص 163 ( 2 ) - مثل قول به مثل افلاطونيه كه مورد طعن شيخ و فارابى و خواجه و ميرداماد و ساير اتباع مشاء بود و همچنين جواز تشكيك در حقيقت واحده كه شيخ و اتباع أو ساليان دراز بذكر نقوض و اشكالات بر اين مسأله پرداخته بودند و ملا صدرا بر طبق قواعد أهل نظر اين مسأله را اثبات نمود . رجوع شود باسفار چاپ گ 1282 ه ق فصل در اختلاف انحاء تشكيكى ص 104 تا 106 و أيضا بحث تشكيك ص 109 ، 110 و مباحث مثل افلاطونيه أسفار چ گ 1282 ه ق ص 130 ، 131 ، 132 .